Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że ograniczenie korzystania z aplikacji umożliwiającej wyborcom anonimowe dzielenie się zdjęciami karty do głosowania narusza wolność do wyrażania opinii.

O co chodzi?

Trybunał zajął takie stanowisko w dniu 23 stycznia 2018 r.  w sprawie węgierskiej, opozycyjnej partii politycznej Magyar Ketfarku Kutya Part. W związku z ogłoszeniem przez rząd referendum dotyczącego przyjmowania uchodźców w ramach tzw. mechanizmu relokacji, partia ta wezwała swoich zwolenników do bojkotu referendum lub do oddania nieważnego głosu. Przygotowała również aplikację na smartfony, która pozwalała użytkownikom umieszczać anonimowo zdjęcia swoich kart wyborczych pokazując tym samym, że oddali nieważny głos.

Na skutek skargi złożonej do Narodowej Komisji Wyborczej uznano, że aplikacja narusza tajność głosowania, a fotografowanie i przekazywanie zdjęć kart wyborczych jest sprzeczne z celem do którego służą. Partia odwołała się od tej decyzji do sądu, który nie zgodził się z tym, że została naruszona zasada tajności głosowania ale podtrzymał stanowisko Komisji, że doszło do naruszenia prawa poprzez użycia kart do głosowania niezgodnie z celem. Partia została zobowiązana do zapłaty grzywny. Podjęła również próbę zaskarżenia decyzji do Trybunału Konstytucyjnego, ale ten uznał, że nie ma do tego podstaw z uwagi na to, że potencjalnie, to nie jej prawo do wyrażenia opinii zostało naruszone, tylko osób, które korzystały lub chciały skorzystać z aplikacji i odrzucił skargę z przyczyn formalnych.

Orzeczenie ETPC

Partia zwróciła się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zarzucając władzom Węgier naruszenie art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka gwarantującej każdemu prawo do wyrażania opinii.  Trybunał podkreślił powołując się na swoje wcześniejsze orzeczenia, że art. 10 gwarantuje prawo do udzielania informacji i prawo społeczeństwa do jej otrzymania (zob. Observer i Guardian przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 26 listopada 1991 r. i Guseva przeciwko Bułgarii, nr 6987/07). Uznał również, że wolność wypowiedzi obejmuje publikację fotografii (zob. Von Hannover przeciwko Niemcom (nr 2) [GC], nr 40660/08 i 60641/08.). Ponadto art. 10 ma zastosowanie nie tylko do treści informacji, ale również do środków przekazu lub odbioru, ponieważ wszelkie ograniczenia nałożone na środki przekazu  ingerują w prawo do otrzymywania i przekazywania informacji (zob. Öztürk p. Turcji, nr 22479/93).

Trybunał podkreślił, że katalog ograniczeń prawa do wyrażania opinii jest zamknięty i nie można go interpretować rozszerzająco, a z uwagi na to, że partia zadbała by aplikacja była anonimowa nie doszło do naruszenia żadnych z wartości określonych w art. 10 ust. 2 Konwencji (np. bezpieczeństwa publicznego). Zdaniem Trybunału, władze Węgier nie wykazały związku pomiędzy tym, że karty wyborcze były wykorzystane również do innego celu niż oddanie głosu, a przesłankami ograniczającymi wolność wyrażania opinii.

Dlaczego to ważne?

Orzeczenie Trybunału wydaje się istotne z dwóch powodów. Po pierwsze, jest jedno z niewielu orzeczeń dotyczących używania nowych technologii zaliczanych do sektora civic tech. Po drugie, wobec zbliżających w Polsce wyborach samorządowych, upewnia pomysłodawców podobnych aplikacji, że ich działania są zgodne z prawem.